فرزند شما در انجام کاری شکست خورده است. چه می‌کنید؟



درست همانند بزرگسالان، کودکان نیز هر از گاهی طعم شکست را می‌چشند. و وقتی چنین چیزی را تجربه می‌کنند، پدر و مادر اکثرا واکنشی نشان نمی‌دهند. آن‌ها بر این باورند که شکست بخشی از زندگی است که درس‌های گرانبهایی به ما می‌آموزد. اما همیشه این‌چنین نیست. درحالی که سختگیری (توام با علاقه) پدربزرگ و مادربزرگ ما در تربیت پدر و مادرمان موثر بوده است، اکنون نکات بیشتری درباره روانشناسی کودک می‌دانیم که اندکی با دانسته‌های پیشین متفاوت است. در نتیجه درک بهتری از روش‌هایی که کودک را در آموختن از شکست کمک می‌کنند، خواهیم داشت.

وقتی یک کودک شکست می‌خورد، درباره دو هدف تفکر کنید. اولین هدف آسایش خاطر او است. والدین باید به فرزند خود اطمینان دهند که مراقبش هستد و کودک می‌تواند به آن‌ها تکیه کند. این مساله ممکن است بدیهی به نظر برسد و اغلب والدین  نیز به همین هدف بسنده می‌کنند. با این حال هدف دومی نیز وجود دارد: کمک به کودکان در ساختن آینده‌ای روشن و موفق با تقویت پشتکار.

پشتکار همان چیزی است که باعث می‌شود فعالیتی به پایان برسد، ناامیدی‌ها کنار زده شوند، برای یک هدف وقت و توان بیشتری صرف شود و رویکردهای خلاقانه در مواجهه با چالش‌ها پیدا شوند. بر اساس تحقیقات، توانایی تلاش مستمر در سنین پایین متناسب است با به دست آوردن نتایج دلخواه در سنین بالاتر که شامل احتمال بیشتر موفقیت در مدرسه، حیطه کاری و روابط شخصی نیز می‌شود.

سه راهکار اصلی برای تشویق کودک به پشتکار در مواجهه با شکست‌ها و مشکلات وجود دارد.

اولین راهکار مدل سازی پشتکار برای کودک است. می‌دانیم که کودکان و حتی نوزادان به رفتار سرپرستان خود حساسند. اما یک مدل‌سازی خوب به همین راحتی‌ها انجام نمی‌شود. این اتفاق وقتی موثرتر است که برنامه و هدفی مشخص (به عنوان مثال گسترش نوع‌دوستی، صداقت و حتی همین پشتکار) را در نظر داشته باشید. والدینی که با اهداف مختلف دست و پنجه نرم می‌کنند و این الگو را به طور مرتب تکرار می‌کنند، به طور طبیعی حس پشتکار را در فرزند خود پرورش می‌دهند. یک راه برای پیاده کردن این استراتژی در خانه این است که به انجام فعالیت‌هایی که مقداری سخت‌تر هستند( به اندکی تلاش بیشتر نیاز دارند)، مشغول شوید. اگر در همین حین والدین آنچه را که انجام می‌دهند با صدای بلند تعریف کرده و در مورد راهکاری جدید صحبت کند، این روش اثربخش تر نیز خواهد بود. مثلا در حین انجام کار بگویند: “این روش جواب نداد. بگذار راه دیگری را امتحان کنم.”

وقتی می‌بینید که فرزندتان خودش این کار را می‌کند و تلاش ویژه‌ای را به هدفش اختصاص می‌دهد، همان لحظه او را تحسین کنید. اما این کار را تبدیل به ماراتن‌ نکنید، به طوری که باعث شود فرزندتان از وقت بازی، غذا و ارتباط با دوستان خود بزند. حتی با دیدن کوچکترین اثری از تلاش، او را ستایش کنید. بعضی از والدین سوال می‌کنند که آیا درست است که کار فرزند خود را قطع کنند و شروع به تعریف و تمجید نمایند؟ به طور واضح انجام چنین کاری باعث تشویق کودک به تلاش بیشتر می‌شود. چنین عملی موجب ادامه دار بودن این تلاش در سایر فعالیت‌ها و موقعیت‌هایی که فرزندتان در آینده با آن‌ها روبرو خواهد شد، می‌شود. عموما، هروقت دیدید که کودکتان نسبت به قبل تلاش بیشتری در انجام کاری به خرج می‌دهد، از او به خاطر کاری که می‌کند تعریف کنید.

در عوض اگر کوشش او را مشاهده نکردید، و دیدید فرزندتان کار دشواری انجام نمی‌دهد، لازم نیست که صبر کنید. فرصت‌هایی برای تمرین پشتکار به وجود آورید. ینی سعی کنید که استراتژی مدل‌سازی و تعریف و تمجید را با هم ترکیب کنید: با هم پازل بچینید، با یک اسباب‌بازی کارهای چالشی انجام دهید و یا فقط کارهای روزمره را با هم به پایان برسانید (هرچیزی که به زمان و تلاش نیاز دارد). سپس با توجه به موقعیت، هدف‌های کوچک و در نهایت بزرگتر تعیین کنید.

فرزندتان را در انجام وظایفش همراهی کنید. اگر سهم شما در انجام کارها بیشتر شد، مشکلی ندارد. به هر حال فعالیتی که انتخاب کردید باید سرگرم‌کننده باشد یا حداقل فرزندتان را برای مدتی هرچند کوتاه از تنبیه‌ها و تذکرات و تصحیح رفتار با لحن تند دور نگه دارد. در نهایت کودک باید از انجام آن کار لذت ببرد.

بعضی افراد به طور طبیعی از سایرین پشتکار بیشتری دارند. بدون تمرین، بعضی افراد عالی هستند و سایرین در رده‌های پایین‌تر قرار می‌گیرند. اما بیشتر ما چگونه‌ایم؟ احتمالا در جایی در میانه قرار داریم. با این حال نقطه آغاز ما، نقطه پایان ما نخواهد بود.

تمرین و تکرار مداوم می‌تواند به کودکان بیاموزد که پروسه انجام کار نیز مهم است. بعضی اوقات حتی به اندازه خود هدف!

#
ارسال شده در تاریخ ۵ اسفند ۱۳۹۷ توسط زهره صمیمی با موضوع دسته‌بندی نشده
نوجوانی دورانی است که در آن هرگونه اشتباه یا قدم نادرست می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری برای فرد و خانواده او داشته باشد، چه بسا تمامی زندگی فرد با یک قدم نادرست در این دوران زایل شود.در این مجله اینترنتی که هنوز بسیار کوچک و نوپا است، سعی بر این است تا بهترین مقالات و گزیده کتابهای روانشناسی، تغذیه، ورزشی، ادبیات و... هر آنچه که مختص این گروه سنی است انتخاب، ترجمه و در دسترس شما حواننده محترم قرار گیرد. شما خواننده‌ی گرامی همیشه بهترین راهنما برای ما در این راه خواهید بود، پس همراه همیشگی ما باشید و ما را از نظرات سازنده، انتقادات و پیشنهادات خود بی نصیب نگذارید. این سایت تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد. زهره صمیمی
سردبیر مجله اینترنتی نوجوان